4631

Το συγκλονιστικό έργο του Ροΐδη, το οποίο κατακρίθηκε σφόδρα στην εποχή του λόγω της δριμείας κριτικής που ασκούσε στους εκπροσώπους και τις πρακτικές της εκκλησίας, επελέγη όχι μόνο λόγω της εντελώς ιδιαίτερης θέσης του στη νεοελληνική λογοτεχνία, αλλά και για την εντυπωσιακά οπερατική δομή του. Έχει ως κέντρο του έναν χαρακτήρα η διαδρομή του οποίου ξεπερνά τα ανθρώπινα όρια και μπορεί να αποτελέσει το ιδανικό υλικό για μια εμβληματική οπερατική ηρωίδα. «Ωραία ως άνθος του λειμώνος, σοφή ως βίβλος του Ινκμάρου, πανούργος ως αλώπηξ». Με αυτά τα λόγια περιγράφει ο Ροΐδης την πρωταγωνίστρια ηρωίδα του, της οποίας τον βίο παρακολουθεί από τη στιγμή της γέννησής της έως τον ατιμωτικό θάνατό της. Παράλληλα, οι άγριες σκηνές πλήθους, οι έντονα φορτισμένες συναισθηματικά καταστάσεις, αλλά και το φιλοσοφικό και ιστορικό υλικό, προσφέρουν μια ιδανική αφετηρία για ένα πολύ ενδιαφέρον λιμπρέτο.

 

Α΄ ΠΡΑΞΗ

«Ωραία ως άνθος του λειμώνος, σοφή ως βίβλος του Ινκμάρου, πανούργος ως αλώπηξ». Με αυτά τα λόγια περιγράφει ο Ροΐδης την πρωταγωνίστρια ηρωίδα του, της οποίας τον βίο παρακολουθούμε από τη στιγμή της γέννησής της έως τον ατιμωτικό θάνατό της.

Καρπός μιας άνομης ένωσης, η Ιωάννα έρχεται στον κόσμο το 818 στη μεσαιωνική Γερμανία, προικισμένη με σπάνια χαρίσματα· εντυπωσιακότερο όλων η σχεδόν υπερφυσική ικανότητά της να αποθηκεύει γνώσεις και να τις απομνημονεύει για πάντα. Σε τέτοιο βαθμό μάλιστα ώστε ο πατέρας της την εκμεταλλεύεται ως παιδί θαύμα, περιφέροντάς την για αξιοθέατο από χωρίου εις χωρίον. Το χρυσό παιδί μεγαλώνει και γίνεται γυναίκα θελκτική. Σε ένα αποκαλυπτικό όραμα η Αγία Λιόββα θα την προτρέψει να ακολουθήσει τον μοναχισμό υποσχόμενη πως ο δρόμος αυτός θα της προσφέρει ευδαιμονία και ασύγκριτες ηδονές. Και πράγματι ο πρώτος εραστής δεν θα αργήσει να φανεί. Πρόκειται για τον Φρουμέντιο, έναν όμορφο Βενεδικτίνο που θα την πείσει όχι μόνο να κλεφτούν μαζί αλλά επιπλέον να μεταμφιεστεί σε άντρα, ώστε να έχουν τη δυνατότητα να μοιράζονται το ίδιο κελί. Οι εραστές θα καταφέρουν να εξαπατήσουν τους πάντες για μεγάλο διάστημα, αλλά (ως συνήθως) κάποια στιγμή το μυστικό αποκαλύπτεται. Κυνηγημένοι από τη μονή της Φούλδας θα βρουν καταφύγιο στην Ελλάδα, χώρα καταγωγής του πατέρα της Ιωάννας.

 

Β΄ ΠΡΑΞΗ

Διατηρώντας την ανδρική μεταμφίεση ο «πατήρ Ιωάννης» θα προσελκύσει το ενδιαφέρον πλήθος ορθοδόξων ιερέων που σχηματίζουν ουρές έξω από το κελί του θαμπωμένοι όχι μόνο από την ευφυΐα και τις αστείρευτες γνώσεις του αλλά, όπως φοβάται ο πικραμένος Φρουμέντιος, και από τα υπόλοιπα θέλγητρά του. Με την αυτοπεποίθησή της ενισχυμένη στο έπακρο η Ιωάννα αποφασίζει να εγκαταλείψει Αθήνα και αγαπημένο. Ο τόπος πια δεν τη χωρά, θα αναζητήσει το μέλλον της στην υπεραγία Ρώμη. Η φήμη της εξαπλώνεται γρήγορα και εκεί. Δεν θα περάσει καιρός προτού ο ίδιος ο πάπας Λέων Δ΄ την καλέσει κοντά του. Το πνεύμα της θα τον ζαλίσει, θα τον μαγέψει. Όμως και πολλοί άλλοι θα πέσουν θύμα της γοητείας του τετραπέρατου νεαρού ιεροδιδασκάλου που, αν και νιόφερτος, έχει κιόλας θέσει τον υψηλότερο στόχο: την ίδια αυτή Αγία Έδρα. Ο αιφνίδιος θάνατος του πάπα Λέοντα θα πυροδοτήσει γοργές εξελίξεις. Το πλήθος των υποστηρικτών του Ιωάννη ολοένα αυξάνεται, ένα ολόκληρο δίκτυο ανθρώπων απειλεί, τάζει και δωροδοκεί για λογαριασμό του. Ο δρόμος προς την κορυφή στρώνεται με τρόπο μεθοδικό. Η Ιωάννα εκλέγεται πανηγυρικά. Στέφεται νέος ποντίφικας Ρώμης. Η ανθρώπινη καρδιά δεν βρίσκει ποτέ ικανοποίηση όμως. Στον παπικό της κοιτώνα η πάπισσα θυμάται και νοσταλγεί τον Φρουμέντιο ή μάλλον τα χάδια του. Ευτυχώς που υπάρχει αυτός ο κατάξανθος παρακοιμώμενος θαλαμηπόλος. Ο Φλώρος. Έκπληκτος ο νέος θα ανακαλύψει ένα βράδυ ότι κάτω από τον χιτώνα του ποντίφικα κρύβεται ο πιο ζουμερός απαγορευμένος καρπός. Η λαγνεία θα κυριεύσει και τους δυο – το μόνο αποτελεσματικό αντίδοτο στην παπική ανία. Μάταια η αγία Λιόββα, αιώνια προστάτιδα της Ιωάννας, τη συμβουλεύει να προσέχει. Η Ιωάννα δεν προσέχει. Η Ιωάννα μένει έγκυος. Πώς να μη ρίξει λοιπόν την κατάρα του ο Ύψιστος σε αυτή την πόλη; Νέφη από λιμασμένες ακρίδες κατακλύζουν τη Ρώμη, σκιάζουν κι αυτόν ακόμα τον ήλιο. Οργή Θεού. Ο λαός ζητά από τον πάπα του να μεσιτεύσει, ζητά τη λύτρωση. Έστω μια λιτανεία. Λίγο πριν την τελευταία πράξη του δράματος άγγελος Κυρίου θα επισκεφθεί την Ιωάννα. Την καλεί να διαλέξει. Προτιμά έναν πρόωρο και ντροπιαστικό θάνατο ή το αιώνιο πυρ; Ποιο άραγε είναι πιο δυσβάσταχτο; Με σύνεση διαλέγει το πρώτο για να αποφύγει το δεύτερο. Λίγο πιο ύστερα, στη διάρκεια της μεγάλης λιτανείας, ο πάπας καταρρέει. Ένα μισερό βρέφος γλιστρά κάτω απ’ την ποδιά του, μέσ’ από τα σκέλια του! Ανόσιος τοκετός. Φρίκη και αποτροπιασμός σκορπίζεται παντού. Ο λαός λιθοβολεί πάπισσα και παπίδιο. Η Ιωάννα πεθαίνει. Στον δρόμο προς τους ουρανούς άγγελοι και δαίμονες διεκδικούν για λάφυρο τη σπάνια τούτη ψυχή. Δίνουν μάχη.

Το έργο, παρά τον οικτρό θάνατο της πρωταγωνίστριας, έχει τέλος ευτυχές. Οι άγγελοι νικούν τους δαίμονες κι η Ιωάννα κουρνιάζει από τότε γαλήνια στην παλάμη του Θεού.

Ποιητικό κείμενο Βαγγέλης Χατζηγιαννίδης,

βασισμένο στο ομώνυμο μυθιστόρημα του Εμμανουήλ Ροΐδη

 

8, 15, 22 Μαρτίου 2020

Ώρα έναρξης 18.30

Αίθουσα Σταύρος Νιάρχος Εθνικής Λυρικής Σκηνής

Κέντρο Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος

 

Παραγγελία της ΕΛΣ για τα 80χρονά της / Πρώτη παγκόσμια παρουσίαση

Μουσική διεύθυνση Στάθης Σούλης

Σκηνοθεσία Δημήτρης Καραντζάς

Σκηνικά Εύα Μανιδάκη

Κοστούμια Ιωάννα Τσάμη

Φωτισμοί Αλέκος Αναστασίου

Κίνηση Τάσος Καραχάλιος

Διεύθυνση χορωδίας Αγαθάγγελος Γεωργακάτος

Ιεροκήρυκας / Άγγελος Κυρίου Πέτρος Μαγουλάς

Γιούθα / Ηγουμένη Ινές Ζήκου

Αγία Λιόββα Μαργαρίτα Συγγενιώτου

Δεκάχρονη Ιωάννα Καλλιόπη Τζανιδάκη / Αγγελική Ταμβακοπούλου

Πάπισσα Ιωάννα Χρύσα Μαλιαμάνη

Φρουμέντιος / Φλώρος Διονύσης Σούρμπης

Κορβίνος Κωστής Ρασιδάκις

Νικήτας Γιάννης Χριστόπουλος

Θεωνάς Νίκος Κατσιγιάννης

Αθανάσιος / Κουβικουλάριος Α΄ Πέτρος Σαλάτας

Μελέτιος / Κουβικουλάριος Β΄ Διονύσης Μελογιαννίδης

Νίκων / Κουβικουλάριος Γ΄ Γιάννης Κάβουρας

Παφνούτιος / Κουβικουλάριος Δ΄ Γιώργος Ματθαιακάκης

Πάπας Λέων Δ΄ Νίκος Σπανάτης

Γκαβός Μάριος Σαραντίδης

Κουλός Νίκος Στεφάνου

Επίσκοπος Πόρτου Γιάννης Καλύβας

Με την Ορχήστρα και τη Χορωδία της ΕΛΣ

 

Τιμές εισιτηρίων: €15, €20, €25, €30, €35, €40, €45, €60

Φοιτητικό, παιδικό: €12

Περιορισμένης ορατότητας: €10

Προπώληση

Ταμεία Εθνικής Λυρικής Σκηνής

 

Κέντρο Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος

Καθημερινά 09.00-21.00

Τηλ.: 2130885700

Ομαδικές πωλήσεις: 2130885742

primi sui motori con e-max